Nhiều quốc gia đối mặt rủi ro lớn từ cuộc chiến Iran

Việc kéo dài cuộc chiến tại Iran có nguy cơ tạo ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng chưa từng có, sớm muộn gì cũng sẽ tác động đến mọi ngóc ngách của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy một số quốc gia đang phải đối mặt với rủi ro lớn hơn hoặc có ít khả năng đối phó hơn với những cú sốc này.

Tại khu vực các nền kinh tế lớn G7, châu Âu đang lo ngại về một cú sốc năng lượng mới, gợi nhớ lại những ký ức đau đớn từ cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine bốn năm trước. Tình trạng này đã làm nổi bật sự phụ thuộc vào nhập khẩu và đẩy lạm phát lên mức hai con số. Đức là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do nền công nghiệp nặng phụ thuộc vào năng lượng. Hoạt động sản xuất tại đây chỉ mới bắt đầu thoát khỏi đà suy thoái kể từ năm 2022, và với tư cách là một nước xuất khẩu, Đức rất dễ bị tổn thương trước sự suy giảm kinh tế toàn cầu. Mặc dù Berlin đã triển khai chương trình kích cầu lớn vào năm ngoái, nhưng dư địa hỗ trợ tài chính đang bị thu hẹp bởi thâm hụt ngân sách trong những năm tới. Tương tự, Ý cũng gặp khó khăn với ngành sản xuất quy mô lớn và tỷ trọng tiêu thụ dầu khí trong tổng năng lượng sơ cấp thuộc hàng cao nhất châu Âu.

Vương quốc Anh đang đối mặt với tình trạng sản xuất điện phụ thuộc nhiều vào khí đốt hơn các nền kinh tế lớn khác tại châu Âu. Giá khí đốt tăng nhanh hơn giá dầu kể từ khi chiến tranh bắt đầu, đẩy giá điện lên cao. Mặc dù trần giá năng lượng có thể giảm bớt tác động lạm phát ban đầu, nhưng rủi ro tăng lãi suất có thể khiến Anh phải duy trì chi phí vay vốn cao nhất trong G7 lâu hơn, giữa bối cảnh thất nghiệp gia tăng. Tại châu Á, Nhật Bản đang nằm trong tầm ngắm khi nhập khẩu tới 95% lượng dầu từ Trung Đông, với phần lớn đi qua eo biển Hormuz. Điều này gây thêm áp lực lạm phát lên thực phẩm và nhu yếu phẩm trong bối cảnh đồng yen yếu và sự phụ thuộc nặng nề vào nguyên liệu thô nhập khẩu.

Khu vực Vùng Vịnh cũng chịu tác động trực tiếp, với một số dự báo cho rằng kinh tế khu vực có thể sụt giảm trong năm nay. Việc đóng cửa eo biển Hormuz có thể khiến Kuwait, Qatar và Bahrain không thể đưa dầu khí ra thị trường quốc tế. Ngoài ra, xung đột còn đe dọa dòng tiền kiều hối hàng chục tỷ USD mà công nhân nước ngoài gửi về quê hương mỗi năm, gây ảnh hưởng đến các nền kinh tế địa phương.

Ấn Độ là một nền kinh tế lớn khác đang bị đe dọa khi nhập khẩu khoảng 90% dầu thô và gần một nửa lượng khí đốt hóa lỏng (LPG), chủ yếu qua eo biển Hormuz. Đồng rupee đã giảm xuống mức thấp kỷ lục và tình trạng khan hiếm năng lượng đang buộc các nhà hàng phải cắt giảm thực đơn. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ đang chuẩn bị cho làn sóng tị nạn tiềm năng và lạm phát tăng cao, buộc ngân hàng trung ương phải dừng chu kỳ cắt giảm lãi suất và bán tới 23 tỷ USD dự trữ để bảo vệ tỷ giá.

Sự bất ổn toàn cầu cũng ảnh hưởng đến các tập đoàn công nghệ như HP INC do chi phí vận chuyển và linh kiện tăng vọt. Đối với những quốc gia đang trong khủng hoảng, tình hình còn tồi tệ hơn. Sri Lanka đã phải cho công chức nghỉ làm vào thứ Tư hàng tuần để tiết kiệm năng lượng, đồng thời đóng cửa trường học và hạn chế mua nhiên liệu thông qua hệ thống thẻ xăng quốc gia. Pakistan cũng tăng giá xăng, đóng cửa trường học và cắt giảm một nửa định mức nhiên liệu của các cơ quan chính phủ, đồng thời cấm mua sắm thiết bị mới. Cuối cùng, Ai Cập đang đối mặt với nguy cơ sụt giảm doanh thu từ kênh đào Suez và du lịch, trong khi gánh nặng nợ bằng đồng USD tăng lên do nội tệ mất giá gần 9% kể từ khi chiến tranh bắt đầu.