Đàm phán cải cách WTO gặp khó khăn do Mỹ và Ấn Độ

Các bộ trưởng thương mại đang nhóm họp tại Cameroon để thảo luận về các cải cách quan trọng tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Tuy nhiên, các nhà ngoại giao cho biết hiện vẫn còn những khác biệt lớn giữa đa số các quốc gia thành viên với Hoa Kỳ và Ấn Độ. Cuộc họp kéo dài bốn ngày diễn ra trong bối cảnh WTO đối mặt với thử thách mang tính sống còn trước những biến động thương mại do thuế quan, sự gián đoạn chuỗi cung ứng và giá năng lượng tăng cao từ các xung đột tại Trung Đông.

Một nhà ngoại giao cấp cao chia sẻ với Reuters rằng dù các bộ trưởng có cam kết đạt được thỏa thuận, nhưng sự phản đối từ phía Washington và New Delhi đang là rào cản lớn nhất.

"Có một cam kết thực sự giữa các bộ trưởng để đạt được thỏa thuận về cải cách, nhưng có một 'con voi lớn trong phòng' đang ngăn cản: Ấn Độ và Hoa Kỳ."

Trong khi đó, một nhà ngoại giao khác từ một quốc gia châu Phi lưu ý rằng phía Ấn Độ vẫn chưa cho thấy dấu hiệu thay đổi lập trường, dù vẫn có hy vọng vào sự linh hoạt trong các cuộc thảo luận hành lang. Mặc dù cả hai cường quốc này đều thừa nhận nhu cầu cải cách hệ thống thương mại toàn cầu, họ lại phản đối các đề xuất về một kế hoạch làm việc thực chất.

"Thật không may, về vấn đề cải cách, tôi không thấy có nhiều dư địa để điều chỉnh giữa lập trường của Hoa Kỳ và Ấn Độ."

Ấn Độ cũng đã lên tiếng phản đối thỏa thuận hỗ trợ đầu tư vào các nước đang phát triển và đề xuất của Mỹ về việc gia hạn vĩnh viễn lệnh hoãn thuế hải quan đối với các giao dịch điện tử, vốn sẽ hết hạn trong tháng này. Chris Southworth, Tổng thư ký Phòng Thương mại Quốc tế của Vương quốc Anh, nhận định rằng các vị thế của Mỹ, Trung Quốc, Liên minh châu Âu và Anh là hợp lý, nhưng cần thấy được sự thỏa hiệp từ phía Ấn Độ để đạt được tiến bộ.

Bộ trưởng Công thương Ấn Độ Piyush Goyal đã bày tỏ sự nghi ngờ về nỗ lực gia hạn lệnh hoãn thuế thương mại điện tử, cho rằng việc này cần được xem xét lại cẩn thận do lo ngại mất doanh thu thuế quan. Ngược lại, Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer khẳng định Washington không quan tâm đến việc gia hạn tạm thời mà chỉ muốn một lệnh cấm vĩnh viễn. Ông Goyal cũng thách thức các động thái của EU, Mỹ, Canada và các nước khác trong việc cho phép một nhóm nhỏ thành viên đưa ra quyết định thông qua các thỏa thuận đa phương. Ông nhấn mạnh rằng bất kỳ kết quả nào cũng phải được đồng thuận bởi tất cả các thành viên. Điều này đã phủ bóng đen lên khả năng đưa Thỏa thuận Tạo thuận lợi Đầu tư cho Phát triển vào bộ quy tắc của WTO, ngay cả khi Thổ Nhĩ Kỳ đã dỡ bỏ sự phản đối vào thứ Năm vừa qua.

Ajay Srivastava, người sáng lập tổ chức tư vấn Global Trade Research Initiative tại Delhi, nhận định rằng lập trường của ông Goyal cho thấy Ấn Độ đang tìm cách bảo vệ cấu trúc cốt lõi của WTO.

"Cùng với nhau, những rủi ro này có thể biến WTO từ một cơ quan dựa trên quy tắc thành một cơ quan bị thúc đẩy bởi quyền lực và các liên minh chọn lọc."

Ngoài ra, WTO còn đang bế tắc trong một ưu tiên then chốt của New Delhi: giải pháp lâu dài cho việc dự trữ lương thực công. Điều này cho phép các nước đang phát triển trợ cấp cho nông dân trồng gạo và Lúa mì thông qua cơ chế hỗ trợ giá. Tuy nhiên, các quốc gia xuất khẩu nông sản lớn như Mỹ, EU và Australia lo ngại rằng điều này sẽ cho phép các nước như Ấn Độ tích trữ lượng lớn thực phẩm và xả hàng dư thừa, gây biến dạng thị trường thương mại quốc tế. Randa Sengupta, nhà nghiên cứu cấp cao tại Third World Network, khẳng định rằng việc dự trữ lương thực là phương tiện quan trọng để hỗ trợ nông dân và đảm bảo an ninh lương thực cho các cộng đồng nghèo tại Ấn Độ. Sự thất vọng giữa các thành viên WTO được dự báo sẽ sớm bùng phát tại Yaounde nếu các cuộc đàm phán không đạt được tiến triển cụ thể nào.