Lãnh đạo EU coi việc giảm điện hạt nhân là sai lầm

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen vừa khẳng định rằng việc cắt giảm lĩnh vực năng lượng hạt nhân của châu Âu là một "sai lầm chiến lược". Phát biểu tại một sự kiện ở Paris vào hôm thứ Ba, bà nhấn mạnh rằng quyết định này đã khiến khu vực rơi vào thế bất lợi trong bối cảnh cuộc khủng hoảng năng lượng bắt nguồn từ cuộc chiến tại Iran.

Theo bà von der Leyen, châu Âu từng sản xuất khoảng một phần ba lượng điện từ năng lượng hạt nhân vào năm 1990, nhưng tỷ lệ này đã giảm xuống chỉ còn 15%. Sự sụt giảm này buộc châu lục phải phụ thuộc vào việc nhập khẩu dầu và khí đốt đắt đỏ và biến động, tạo ra gánh nặng lớn cho nền kinh tế so với các khu vực khác trên thế giới.

"Tôi tin rằng việc châu Âu quay lưng lại với một nguồn năng lượng phát thải thấp, giá cả phải chăng và đáng tin cậy là một sai lầm chiến lược."

Quyết định cắt giảm hạt nhân vốn mang tính lịch sử, đặc biệt là tại Đức, quê hương của bà von der Leyen. Dưới thời cựu Thủ tướng Angela Merkel, quốc gia này đã quyết định loại bỏ dần các nhà máy điện hạt nhân do lo ngại về an toàn sau thảm họa Fukushima năm 2011. Tuy nhiên, Bộ trưởng Môi trường Đức Carsten Schneider đã lên tiếng bảo vệ lộ trình chuyển đổi năng lượng hiện tại.

"Điện sạch hơn, an toàn hơn từ gió và mặt trời rẻ hơn, từ lâu đã thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng và không tạo ra chất thải phóng xạ."

Mặc dù EU đã nỗ lực mở rộng năng lượng tái tạo, các nhà máy điện khí vẫn chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu năng lượng. Sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu đã bộc lộ điểm yếu của châu Âu vào năm 2022, khi Nga cắt giảm nguồn cung khí đốt sau cuộc tấn công vào Ukraine.

Hiện tại, ngân sách của EU không trực tiếp tài trợ cho các dự án hạt nhân do thiếu sự đồng thuận từ 27 quốc gia thành viên. Tuy nhiên, Ủy ban Châu Âu dự kiến sẽ cung cấp khoản bảo lãnh 200 triệu euro cho các khoản đầu tư tư nhân vào các công nghệ hạt nhân tiên tiến, nguồn vốn này được trích từ thị trường carbon của khối.

Quan điểm về năng lượng hạt nhân đang có sự phân hóa và dịch chuyển. Các quốc gia từng phản đối như Đan Mạch và Hà Lan đã bắt đầu thay đổi lập trường nhằm đảm bảo nguồn điện ổn định cho công nghiệp nặng. Trong khi đó, Áo và Luxembourg vẫn kiên quyết phản đối.

Pháp, quốc gia sản xuất điện hạt nhân lớn nhất khu vực, khẳng định nguồn năng lượng này là yếu tố then chốt cho năng lực cạnh tranh. Tổng thống Emmanuel Macron lưu ý rằng EU vẫn nhập khẩu 15% uranium từ Nga vào năm 2024 và cần phải tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế để đảm bảo an ninh năng lượng.

Ông Macron cũng đề xuất tiêu chuẩn hóa các thiết kế lò phản ứng tại châu Âu, một động thái có thể hỗ trợ tập đoàn Electricité de France S.A.. Doanh nghiệp nhà nước này của Pháp đang phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ quốc tế. Điển hình là vào năm 2024, công ty KHNP của Hàn Quốc đã giành được hợp đồng xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Cộng hòa Séc với trị giá ít nhất 18 tỷ USD, vượt qua sự phản đối pháp lý từ phía Pháp."}