Thụy Điển có thể hạn chế xuất khẩu điện do tranh chấp với EU

Thụy Điển đã đe dọa sẽ hạn chế xuất khẩu điện sang các quốc gia láng giềng nếu những bất đồng với Ủy ban Châu Âu về việc sử dụng ngân sách quốc gia cho các dự án năng lượng của EU không được giải quyết. Động thái này có thể gây ra những tác động lan tỏa khắp thị trường điện năng khu vực Bắc Âu. Hiện tại, quốc gia này đang xuất khẩu lượng điện dư thừa từ các nhà máy điện hạt nhân, thủy điện và năng lượng tái tạo thông qua hệ thống cáp kết nối đến Đức, Đan Mạch và Phần Lan.

Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Năng lượng Thụy Điển, bà Ebba Busch, đã đưa ra cảnh báo cứng rắn trong một cuộc phỏng vấn gần đây.

"Nếu tình hình đi đến mức độ này, chúng tôi sẽ thực hiện các biện pháp quyết liệt."

Khi được hỏi liệu chính phủ có đang cân nhắc việc hạn chế dòng điện trên các đường dây liên kết hiện có với các nước khác hay không, bà Busch xác nhận đây là một trong những biện pháp đang được thảo luận và nhận được sự ủng hộ tại Thụy Điển. Lời cảnh báo này được đưa ra nhằm phản đối đề xuất của EU về việc dành 25% doanh thu tắc nghẽn do các đơn vị vận hành lưới điện quốc gia thu được để phân bổ cho các dự án cơ sở hạ tầng năng lượng xuyên biên giới do EU hậu thuẫn.

Doanh thu tắc nghẽn phát sinh khi các hạn chế về lưới điện ngăn cản dòng điện chảy đến các khu vực có nhu cầu cao, tạo ra lợi nhuận đáng kể cho các đơn vị vận hành mạng lưới. Hiện tại, các đơn vị này có quyền chi tiêu số tiền đó cho cơ sở hạ tầng của riêng họ. Thụy Điển có nguồn thủy điện dồi dào ở phía Bắc nhưng nguồn cung điện ở phía Nam lại hạn chế hơn, một đặc điểm tạo ra doanh thu tắc nghẽn lớn khi điện năng được truyền tải dọc đất nước. Trong năm 2025, đơn vị vận hành lưới điện quốc gia đã thu về 30,5 tỷ kronor Thụy Điển (tương đương 3,26 tỷ USD) từ nguồn doanh thu này.

Bà Busch cho biết Thụy Điển đã thông báo trước cho các quốc gia bị ảnh hưởng trước khi nêu vấn đề tại cuộc họp của các bộ trưởng EU ở Brussels vào thứ Hai. Trong cuộc họp đó, Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen cho biết Brussels sẽ phối hợp với các chính phủ đang đàm phán về các đề xuất của EU để giải quyết những lo ngại xung quanh quyền kiểm soát quốc gia đối với nguồn vốn này.

Một tài liệu đàm phán bị rò rỉ của EU cho thấy các chính phủ đang xem xét phương án cho phép các quốc gia giữ lại doanh thu tắc nghẽn thu được trong biên giới của mình. Theo đó, chỉ những khoản thu từ hoạt động giao dịch điện xuyên quốc gia mới bị trích ra để dành cho các dự án chung của EU.