Giá dầu diesel tăng cao gây áp lực lên kinh tế thế giới

Giá dầu diesel đang tăng vọt, đe dọa làm chậm lại các hoạt động kinh tế toàn cầu khi cuộc xung đột tại Trung Đông gây áp lực lên nguồn cung nhiên liệu công nghiệp và các loại dầu thô dùng để sản xuất loại dầu này. Theo các nhà phân tích, dầu diesel vốn đã trong tình trạng khan hiếm nhiều năm qua do các cuộc tấn công của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga và các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với xuất khẩu của Moscow.

Cuộc chiến giữa Israel - Hoa Kỳ với Iran càng làm trầm trọng thêm nỗi lo về nguồn cung khi Tehran gây gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, nơi lưu thông từ 10% đến 20% nguồn cung dầu diesel vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Shohruh Zukhritdinov, người sáng lập Nitrol Trading có trụ sở tại Dubai, nhận định:

Dầu diesel là sản phẩm chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất từ cuộc xung đột này về mặt cấu trúc.

Dầu diesel đóng vai trò nền tảng cho vận tải hàng hóa, nông nghiệp, khai thác mỏ và hoạt động công nghiệp, khiến nó trở thành thùng dầu nhạy cảm nhất với các biến động vĩ mô trong hệ thống. Lượng cung dầu diesel bị mất liên quan đến sự gián đoạn tại eo biển Hormuz ước tính vào khoảng 3 đến 4 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 5% đến 12% tổng tiêu thụ toàn cầu. Nhà kinh tế năng lượng Philip Verleger cho biết:

Bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, Iran đã cắt đứt xuất khẩu dầu thô giàu sản phẩm chưng cất của Trung Đông, nhiên liệu phản lực và dầu diesel.

Kết quả là, giá dầu diesel đã tăng nhanh hơn nhiều so với dầu thô và xăng kể từ khi cuộc chiến Trung Đông bắt đầu. Tại Hoa Kỳ, giá dầu diesel tương lai đã tăng hơn 28 USD/thùng từ ngày 27/2 đến ngày 10/3, so với mức tăng hơn 16 USD/thùng của dầu thô. Các diễn biến tương tự cũng được ghi nhận tại trung tâm giao dịch Singapore và các khu vực tại châu Âu, dẫn đến biên lợi nhuận dầu diesel cao hơn trên toàn cầu.

Cú sốc giá dầu diesel có khả năng tác động mạnh đến nền kinh tế thế giới. Chuyên gia phân tích James Noel-Beswick từ Sparta Commodities cảnh báo rằng nếu giá dầu diesel và nhiên liệu phản lực duy trì ở mức cao, chúng sẽ gây ra sự sụt giảm nhu cầu và làm chậm hoạt động kinh tế. Chi phí vận chuyển tăng cao sẽ sớm phản ánh vào giá thực phẩm và hàng tiêu dùng.

Sự gia tăng này cũng có thể tác động ngay lập tức đến giá lương thực bằng cách buộc nông dân phải trì hoãn việc gieo trồng tại Hoa Kỳ ngay khi mùa vụ bắt đầu. Shaia Hosseinzadeh, người sáng lập OnyxPoint Global Management, cho rằng một cú sốc nhiên liệu kéo dài do dầu diesel có thể gây ra tình trạng lạm phát đình trệ vì nó làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa và sản xuất thực phẩm trong khi thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng.

Tại châu Âu, khu vực đang nỗ lực giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Nga, sự phụ thuộc vào nhập khẩu từ Trung Đông đã khiến giá dầu diesel cực thấp tại trung tâm Amsterdam-Rotterdam-Antwerp tăng gần 55% kể từ cuối tháng 2. Alex Hodes, giám đốc chiến lược thị trường tại StoneX Group Inc., lưu ý rằng châu Âu là một trong những động lực chính thúc đẩy giá dầu diesel do vị thế là nhà nhập khẩu hàng đầu.

Tom Kloza, cố vấn cấp cao tại nhà cung cấp nhiên liệu Gulf Oil, cho biết biên lợi nhuận của loại nhiên liệu này hiện đang ở mức rất cao, từ 30-65 USD/thùng hoặc hơn, so với mức lịch sử chỉ khoảng 20-25 USD/thùng trên giá dầu thô. Mức lợi nhuận khổng lồ này về cơ bản có thể giúp các nhà lọc dầu tại Hoa Kỳ và nước ngoài chi trả toàn bộ chi phí hoạt động của họ.