Cuộc chiến Iran gây áp lực lên kinh tế và lạm phát Anh

Chính phủ Vương quốc Anh và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) cho rằng còn quá sớm để đánh giá đầy đủ tác động kinh tế từ cuộc chiến tại Iran, nhưng những áp lực đầu tiên đã bắt đầu xuất hiện, đặt các nhà hoạch định chính sách vào một cuộc thử nghiệm đầy thách thức. Vào thứ Năm, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 của Anh nhiều hơn bất kỳ nền kinh tế lớn nào khác, đồng thời nâng dự báo lạm phát của quốc gia này lên mức cao nhất. Triển vọng ảm đạm này đang đe dọa cam kết trung tâm của chính phủ Công đảng về việc ổn định tài chính công và cải thiện các dịch vụ công thông qua tăng trưởng kinh tế nhanh hơn.

Trong khi phần lớn nền kinh tế toàn cầu sẽ cảm nhận được tác động của cuộc xung đột, Anh lại đặc biệt dễ bị tổn thương trong số các nền kinh tế lớn ở phương Tây. Khí đốt — vốn đã tăng giá gần gấp đôi trong tháng này — thường là yếu tố quyết định giá điện tại Anh, không giống như ở Pháp, nơi điện chủ yếu được sản xuất từ các nhà máy điện hạt nhân. Các cuộc khảo sát trong tuần này cho thấy kỳ vọng lạm phát của công chúng Anh và chỉ số chi phí sản xuất đã tăng vọt ở mức kỷ lục trong nhiều thập kỷ, đi kèm với đó là sự sụt giảm niềm tin của người tiêu dùng.

Tác động trực tiếp nhất đối với các hộ gia đình là giá nhiên liệu tại các trạm xăng tăng cao, trong khi nông dân cảnh báo giá thực phẩm sẽ tăng từ tháng tới, bắt đầu với các loại rau quả trồng trong nhà kính như cà chua và dưa chuột. Các nhà bán lẻ cho biết chiến tranh sẽ làm tăng chi phí và giá bán, đồng thời ảnh hưởng đến nhu cầu mua sắm. Chuỗi cửa hàng quần áo NEXT plc cảnh báo một cuộc xung đột kéo dài có thể đẩy giá bán của họ tăng 2% vào tháng 6 và lên tới 10% vào cuối năm. Trên thị trường nhà đất, lãi suất thế chấp thả nổi đang tăng lên và các bên cho vay đã rút lại các sản phẩm lãi suất cố định do dự đoán BoE sẽ tăng lãi suất.

Ross Walker, chuyên gia kinh tế trưởng tại NatWest Group plc, cho biết Anh có rất ít nguồn lực để đối phó với một cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài. Chính phủ không thể vay mượn quá nhiều để hỗ trợ các hộ gia đình mà không gây lo ngại cho các nhà đầu tư trái phiếu, trong khi áp lực lạm phát cơ bản đã quá cao để BoE có thể cắt giảm lãi suất nhanh chóng.

Chúng ta bước vào cuộc khủng hoảng này ở một vị thế không tối ưu và dư địa chính sách có vẻ rất hạn chế.

BoE tuần trước tuyên bố sẵn sàng hành động để ngăn chặn đà tăng giá năng lượng biến thành lạm phát kéo dài, tương tự như những gì đã xảy ra sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022. Tuy nhiên, các quan chức BoE cảnh báo không nên giả định rằng họ sẽ lặp lại cách tiếp cận của bốn năm trước, khi lãi suất được nâng từ gần bằng 0 lên mức đỉnh 5,25% chỉ trong 18 tháng. Megan Greene, một thành viên hội đồng chính sách của BoE, cho rằng rủi ro lạm phát lan rộng có thể thấp hơn lần này do nền kinh tế Anh hiện đang yếu hơn.

Luôn có rủi ro khi phải chiến đấu với một cuộc chiến cũ, nhưng chúng tôi chắc chắn đang làm những gì có thể.

Stephen Millard, phó giám đốc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Xã hội Quốc gia (NIESR), nhận định ký ức về đợt lạm phát trên 11% năm 2022 sẽ khiến BoE khó có thể ngồi yên. Tuy nhiên, với lãi suất cơ bản của BoE đã ở mức 3,75% và tỷ lệ thất nghiệp ở mức cao nhất kể từ đại dịch COVID-19, dư địa để tăng lãi suất mạnh mẽ nhằm kiểm soát lạm phát dường như hẹp hơn so với bốn năm trước. Các lựa chọn hỗ trợ của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves cũng bị hạn chế hơn so với những người tiền nhiệm. Nợ công của Anh hiện đứng ở mức 93% GDP. Bà Reeves cho biết bất kỳ sự hỗ trợ nào cho người tiêu dùng sẽ được nhắm mục tiêu vào những người cần nhất, nhằm xoa dịu lo ngại của các nhà đầu tư về chi phí của một gói cứu trợ khổng lồ khác.

Chìa khóa là bà ấy cần đảm bảo rằng sự hỗ trợ được nhắm tới những người thực sự cần nó và không gây nguy hiểm cho các quy tắc tài khóa.