Bắc Kinh siết chặt giám sát các đợt IPO red-chip tại Hồng Kông

Việc Trung Quốc thắt chặt kiểm soát đối với các công ty nội địa đăng ký thành lập tại nước ngoài (thường gọi là "chip đỏ") đang có kế hoạch niêm yết tại Hồng Kông có thể gây ra tác động đáng kể đến làn sóng phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tại thành phố này. Các nguồn tin cho biết cơ quan chức năng đã yêu cầu một số công ty "chip đỏ" phải chuyển đổi trụ sở pháp lý trở lại đại lục trước khi thực hiện niêm yết. Những doanh nghiệp này thường đăng ký tại các thiên đường thuế nhưng nắm giữ tài sản và hoạt động kinh doanh tại đại lục thông qua quyền sở hữu cổ phần. Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) xác nhận một số công ty gần đây đã nhận được hướng dẫn về việc dỡ bỏ cấu trúc pháp lý hiện tại. Theo các chuyên gia ngân hàng, điều này có nghĩa là một số thương vụ IPO có thể bị trì hoãn ít nhất sáu tháng khi các doanh nghiệp phải loay hoay thay đổi nơi đăng ký kinh doanh. Thậm chí, một số công ty có thể phải từ bỏ kế hoạch niêm yết do chi phí thay đổi cấu trúc pháp lý quá cao. Sự quan tâm của các nhà đầu tư nước ngoài đối với các công ty Trung Quốc cũng có thể bị ảnh hưởng. Ông Kenny How, ủy viên tại Hiệp hội Chuyên gia Chứng khoán và Hợp đồng Tương lai Hồng Kông, nhận định rằng việc tháo gỡ cấu trúc "chip đỏ" có thể làm giảm tính linh hoạt trong việc nắm giữ cổ phần và thoái vốn trong tương lai. Ông cho biết thêm: > "Điều này chủ yếu bắt nguồn từ các biện pháp kiểm soát ngoại hối nghiêm ngặt đối với dòng vốn chảy ra từ các thực thể tại Trung Quốc đại lục, cùng với thời gian hạn chế chuyển nhượng kéo dài 12 tháng mà các nhà đầu tư phải chấp nhận sau khi niêm yết." Sau một năm 2025 bùng nổ của thị trường IPO Hồng Kông với số vốn huy động tăng 231% lên 37 tỷ USD, hiện có hơn 530 công ty đã nộp đơn xin niêm yết, phần lớn trong số đó là doanh nghiệp Trung Quốc. Mặc dù chưa rõ có bao nhiêu công ty thuộc dạng "chip đỏ", dữ liệu từ công ty luật Hankun cho thấy năm ngoái, một phần năm trong số 131 đợt niêm yết tại Hồng Kông được Trung Quốc phê duyệt có liên quan đến các cấu trúc nắm giữ ở nước ngoài. Việc niêm yết ngoài đại lục tại các địa điểm như Hồng Kông và Hoa Kỳ từng là lựa chọn phổ biến để các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ngoại dồi dào và tránh các quy định phức tạp trong nước. Tuy nhiên, sức hút này đã giảm bớt sau khi Bắc Kinh công bố các quy định mới vào tháng 3 năm 2023, yêu cầu các công ty có cấu trúc nắm giữ ở nước ngoài phải xin phép cơ quan quản lý đại lục. Theo các nguồn tin thân cận, động thái mới nhất của Bắc Kinh xuất phát từ lo ngại của Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) về việc thiếu giám sát đối với cách thức các công ty này sử dụng số tiền thu được từ việc niêm yết. Luật sư Tian Meng tại Văn phòng Luật Dacheng cho biết các cấu trúc "chip đỏ" từ lâu đã bị cáo buộc né tránh quy định đại lục và tạo điều kiện cho tình trạng thoái vốn. Ông Tian nhận định: > "Với việc an ninh dữ liệu và quyền tiếp cận đầu tư nước ngoài trở thành những vấn đề then chốt, các cơ quan quản lý muốn thấy cấu trúc doanh nghiệp minh bạch hơn." Đối với các nhà đầu tư nước ngoài, sự bùng nổ của thị trường IPO Hồng Kông kể từ năm ngoái đã cung cấp lối thoát cho các quỹ đầu tư tư nhân và quỹ đầu tư mạo hiểm. Tuy nhiên, sự thắt chặt này có thể đe dọa lộ trình đó. Zhou Zhimin, một chuyên gia quản lý tài sản trong lĩnh vực công nghệ sinh học, cảnh báo rằng việc thắt chặt quy định đột ngột với ít sự minh bạch có thể ảnh hưởng đến niềm tin của dòng vốn USD, vốn thường được quản lý từ các trung tâm tài chính như Singapore. Dù vậy, một số nhà phân tích tin rằng tác động dài hạn đối với thị trường niêm yết Hồng Kông sẽ ở mức hạn chế. Ông Kenny Ng, chiến lược gia chứng khoán tại China Everbright Securities International, cho rằng biện pháp này chủ yếu nhằm cải thiện chất lượng của các công ty niêm yết. Về lâu dài, điều này sẽ có tác động tích cực đến sự phát triển của thị trường chứng khoán và bảo vệ lợi ích của nhà đầu tư.