Thị trường dầu mỏ dự kiến thiếu hụt nguồn cung năm 2026

Cú sốc từ cuộc chiến tại Iran đang chuẩn bị đẩy thị trường dầu mỏ toàn cầu vào tình trạng thâm hụt nguồn cung trong năm nay. Đây là một sự thay đổi lớn trong các dự báo, xóa bỏ những kỳ vọng trước đó về một thị trường dư thừa nguồn cung ổn định.

Cuộc xung đột bắt đầu vào ngày 28 tháng 2 với các cuộc tấn công của Hoa Kỳ và Israel nhắm vào lãnh thổ Iran, đã làm đình trệ hiệu quả dòng chảy qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển khoảng một phần năm lượng tiêu thụ dầu toàn cầu. Việc đóng cửa sản xuất và các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng cũng đã cắt giảm sâu sản lượng đầu ra.

Tám nhà phân tích được Reuters khảo sát dự báo nhu cầu thị trường dầu sẽ vượt nguồn cung trung bình 750.000 thùng/ngày trong năm nay. Một cuộc khảo sát tương tự vào tháng 9 năm ngoái từng dự đoán mức thặng dư 1,63 triệu thùng/ngày cho năm 2026, phần lớn nhờ quyết định nới lỏng cắt giảm sản lượng của OPEC+ và sản lượng mạnh mẽ từ các nhà sản xuất khác như Brazil và Guyana.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ước tính cuộc chiến đã làm giảm nguồn cung dầu khoảng 11 triệu thùng/ngày tính đến cuối tháng 3. Trong khi đó, ngân hàng ANZ ước tính trong một báo cáo ngày 9 tháng 4 rằng khoảng 9 triệu thùng/ngày nguồn cung dầu thô đã bị loại bỏ khỏi thị trường một cách hiệu quả. Theo IEA, nguồn cung dầu toàn cầu đạt khoảng 106,6 triệu thùng/ngày vào tháng 1.

Những cú sốc tức thời này dự kiến sẽ dẫn đến mức mất mát sản lượng trung bình 2,13 triệu thùng/ngày trong cả năm. Các nhà phân tích dự báo thị trường sẽ chứng kiến mức thâm hụt sâu nhất vào quý II, trung bình khoảng 3 triệu thùng/ngày, trước khi quay trở lại mức thặng dư 1,4 triệu thùng/ngày vào quý IV. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng tình trạng thâm hụt có thể trở nên nghiêm trọng hơn tùy thuộc vào thời gian gián đoạn tại eo biển Hormuz kéo dài bao lâu.

Hiện tại, dòng chảy qua eo biển này vẫn bị hạn chế. Các nhà giao dịch báo cáo chưa có dấu hiệu rõ ràng về việc nối lại hoạt động vận chuyển ổn định kể từ khi lệnh ngừng bắn được công bố vào thứ Ba. Vikas Dwivedi, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại Macquarie Group, cho biết ước tính có khoảng 136 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm dầu đang bị kẹt tại Vùng Vịnh do xung đột. Việc giải tỏa lượng hàng tồn đọng này có khả năng sẽ mất nhiều thời gian.

Nhiều chủ tàu vẫn đối mặt với thách thức bất chấp lệnh ngừng bắn, với các báo cáo về việc Iran dự định thu phí đối với các tàu quá cảnh qua eo biển Hormuz.

Dwivedi cũng lưu ý rằng các vấn đề bao gồm bảo hiểm và rủi ro vi phạm lệnh trừng phạt khi giao dịch với Iran nếu trả phí quá cảnh là những rào cản lớn. Những gián đoạn này đã thúc đẩy mức tăng dự báo giá hàng năm lớn nhất trong hồ sơ khảo sát của Reuters vào tháng trước, với việc các nhà phân tích nâng dự báo giá Dầu thô Brent năm 2026 thêm khoảng 30% lên mức 82,85 USD/thùng. Cuộc chiến đã đẩy giá dầu tăng tổng cộng khoảng 50%.

Việc khôi phục sản lượng dầu về mức trước xung đột có thể mất nhiều tháng, tùy thuộc vào mức độ thiệt hại tại các mỏ dầu và khả năng lưu thông tự do qua eo biển Hormuz. Ngay cả trong kịch bản an ninh khả quan, các nhà phân tích tại ANZ cho rằng sản lượng chỉ có thể phục hồi một phần trong ngắn hạn. Khoảng 2 triệu đến 3 triệu thùng/ngày có thể quay trở lại trong tháng đầu tiên khi dòng chảy xuất khẩu được nối lại, và thêm 2 triệu đến 3,5 triệu thùng/ngày nữa có thể trở lại thị trường trong phần còn lại của quý II.

Tuy nhiên, ANZ cảnh báo rằng những ma sát trong vận hành, hạ tầng bị hư hại và các nút thắt cổ chai trong xuất khẩu đồng nghĩa với việc quá trình phục hồi khó có thể diễn ra suôn sẻ. Ngoài ra, có khả năng khoảng 1 triệu đến 2 triệu thùng/ngày công suất có thể bị mất vĩnh viễn hoặc bị hạn chế ngay cả sau chiến tranh, tạo tiền đề cho một thị trường thắt chặt hơn và biến động giá cả gia tăng.